จนถึงวันนี้ คณะที่นักเรียนมัธยมปลายสายวิทยาศาสตร์ส่วนใหญ่เลือกเรียน ก็คงเป็นแพทย์ วิศวกรรมศาสตร์ เหมือนที่เคยเป็นมา และอาจจะไม่มีใครเลือกวิทยาศาสตร์เพราะอยากเป็นนักวิทยาศาสตร์เลยก็เป็นได้

ภาพพจน์ของหมอในการรักษาคนไข้ บทบาทการทำงานของวิศวกร แจ่มชัดว่าเป็นอย่างไรมากกว่า การทำงานของนักวิทยาศาสตร์หรือไม่? นี่เป็นสิ่งที่น่าคิด เพราะหลายคนมองไม่ออกจริง ๆ ว่า จบวิทยาศาสตร์แล้วจะไปทำอะไรได้นอกจากเป็นครู

แต่เอาเข้าจริง ครูวิทยาศาสตร์ก็ขาดแคลนเสียอีก เมื่อครูวิทยาศาสตร์ขาดก็เลยมีโครงการสร้างครูวิทยาศาสตร์ รับคัดนักเรียนมัธยม นักศึกษาวิทยาศาสตร์เพียงปีสอง ไปเข้าโครงการครูวิทยาศาสตร์ ซึ่งมีการรับประกันว่าจะมีงานเป็นครู เมื่อไปดูตำแหน่งจริง ๆ กลายเป็นไม่มีตำแหน่งครูวิทยาศาสตร์ว่าง เพราะโรงเรียนขาดบุคลากรที่จบมาทางนี้ ก็ต้องไปรับครูพลศึกษา ครูภาษา มาสอนวิทยาศาสตร์ไปก่อน โครงการก็เลยล่ม

ถ้าเราจะไปปลูกฝังความสนใจวิทยาศาสตร์ให้กับนักเรียนระดับมัธยมปลาย ก็ดูเหมือนจะไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะพวกเขาตั้งเป้าชัดเจนว่าจะเรียนเพื่อเอ็นทรานซ์ ก็ยังดีที่เรามีโครงการพัฒนา และส่งเสริมผู้มีความสามารถพิเศษทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (พสวท.) โดยสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) นักเรียนกลุ่มนี้จบมาเป็นนักวิทยาศาสตร์สาขาต่าง ๆ ไม่ใช่น้อย

ผมเชื่อว่า ความรู้สึกในเรื่องวิทยาศาสตร์ของเรามีกันน้อย และเราก็เรียนกันช้า ในระดับประถมศึกษา วิชาวิทยาศาสตร์ก็รวมเข้าไปกับวิชาสร้างเสริมประสบการณ์ชีวิต เป็นที่น่าสงสัยว่า นักการศึกษาไม่เห็นความสำคัญของวิชาวิทยาศาสตร์หรือไร จึงตัดวิชานี้ออกไป แม้แต่แผนปฏิรูปการศึกษาใหม่ที่มีการร่างกันก็ทำท่าว่าจะไม่เน้นวิทยาศาสตร์เข้าให้ ไปส่งเสริมกีฬามากกว่า

เป็นความคิดที่ดีที่จะปลูกฝังความรู้สึกในวิชาวิทยาศาสตร์ในเด็กเล็ก ๆ ขึ้นมา เพื่อเป็นฐานใหม่ของสังคมไทย ทว่า เราก็ต้องทำควบคู่ไปกับบุคลากรที่จะมาให้ความรู้ เครื่องมืออุปกรณ์ที่สนุกเพื่อเสริมการเรียน และแนวคิดแปลก ๆ ที่จะกระตุ้นให้เด็กมีความกระหายใคร่รู้เรื่องราวรอบตัวที่อธิบายได้ด้วยวิชาวิทยาศาสตร์ ซึ่งสิ่งนี้จะกลายเป็นพื้นฐานติดตัวให้เขามีวิธีคิดแบบวิทยาศาสตร์ สร้างคำถาม และหาคำตอบที่มีเหตุผล ไม่ใช่เชื่อ ยอมรับ เรื่องต่าง ๆ ได้โดยง่ายอย่างที่เป็นอยู่ทุกวันนี้

นี่เป็นโจทย์อันใหญ่ที่ไม่ง่ายเลยที่จะไข แต่ถึงกระนั้นเราก็ต้องทำ ไม่ใช่เพียงเพื่อให้ได้นักวิทยาศาสตร์ขึ้นมาเท่านั้น แต่เพื่อให้ได้สังคมที่มีระเบียบวิธีคิดทางวิทยาศาสตร์ สังคมที่จะไม่ตกเป็นเหยื่อของการหลอกลวงง่าย ๆ เพราะเราใช้สมองไม่เป็น